Christopher Nolan heeft in twintig jaar tijd zowat elk genre wel eens omgegooid, van tijdreizende spionnen tot een bom die de wereld kon opblazen. Toch had niemand verwacht dat zijn meest kritisch gelauwerde film ooit een driehonderd jaar oud gedicht zou worden. The Odyssey draait sinds donderdag in de Nederlandse bioscoop en verpulvert meteen elk record dat Nolan zelf had staan.
Een record dat niemand had verwacht
Met 98 procent bij de critici en 97 procent bij het publiek is The Odyssey nu officieel de best beoordeelde film uit Nolans hele carrière. Daarmee laat hij zelfs Memento en The Dark Knight achter zich, die allebei op 94 procent bleven steken. Voor een regisseur die al twee decennia op het hoogste niveau meedraait, is dat geen kleinigheid.
Wat het extra opvallend maakt: Nolan waagde zich hier aan materiaal dat al duizenden keren verfilmd, herschreven en geparodieerd is. Homerus' Odyssee is verplicht leesvoer op middelbare scholen, en toch slaagt Nolan erin om er iets van te maken dat volgens critici opnieuw als vers verhaal aanvoelt.
Waarom critici zo enthousiast zijn
De eerste reacties na de Londense premiere waren al lovend, maar de volle recensies die woensdag verschenen gingen nog een stap verder. Verschillende recensenten noemen de film een adembenemende prestatie, terwijl anderen het juist hebben over Nolans meest menselijke film tot nu toe. IndieWire's David Ehrlich was er iets kritischer over en vond het geheel op momenten wat log, maar prees vooral het slotakkoord.
Die combinatie van spektakel en emotie is precies waar Nolan de laatste jaren naar op zoek leek. Waar Oppenheimer vooral leunde op dialoog en spanning, gaat The Odyssey terug naar het soort visuele grootsheid waarmee hij ooit Interstellar en Dunkirk neerzette. Wil je zien hoe een andere grote regisseur dat soort ambitie recent aanpakte, lees dan ook onze review van Disclosure Day.
Nolan draaide de film, net als vrijwel al zijn recente werk, volledig op IMAX-camera's. Tijdens CinemaCon liet hij eerder dit jaar al beelden zien van de zeeslagen en de tocht langs de sirenes, en die keuze blijkt nu haar vruchten af te werpen. Meerdere critici noemen juist de schaal van de beelden als reden waarom de film zo overweldigend aanvoelt in de bioscoop, iets wat op een tv-scherm thuis lastig te evenaren is.
Matt Damon in de rol van zijn leven
Matt Damon speelt Odysseus, de Griekse koning die na de val van Troje tien jaar nodig heeft om thuis te komen. Recensenten zijn unaniem: dit is Damon op zijn best, in scènes die volgens meerdere critici donkerder gaan dan alles wat hij eerder speelde. Naast hem staat Anne Hathaway als zijn vrouw Penelope, terwijl de rest van de cast leest als een who's who van Hollywood: Tom Holland, Robert Pattinson, Zendaya, Charlize Theron en Lupita Nyong'o krijgen allemaal een eigen moment.
Opvallend detail is de casting van rapper Travis Scott als een rondtrekkende bard, iets waar voorafgaand aan de release al veel over gespeculeerd werd. In de recensies wordt die keuze nauwelijks genoemd, wat er meestal op wijst dat het gewoon goed werkt binnen het geheel.
Ook Elliot Page (als Sinon) en James Remar (als de blinde ziener Tiresias) krijgen kleinere maar veelbesproken momenten. Juist die kleinere rollen zorgen er volgens meerdere recensenten voor dat de wereld van de film groter aanvoelt dan alleen het verhaal van Odysseus zelf, iets waar Nolan in eerdere ensemblefilms als Dunkirk ook al goed in bleek te zijn.
Wat je kunt verwachten in de bioscoop
Universal koos er bewust voor om geen vroege influencer-screenings te organiseren, een praktijk waarbij bloggers en social media makers vooraf een film mogen zien om enthousiaste mini-reviews te posten. In plaats daarvan moesten ook zij wachten tot de officiële persembargo's vielen, wat de aanloop naar de release ongewoon stil hield voor een productie van deze omvang.
Wie de film in een zaal met 70mm-projectie kan zien, wordt door meerdere recensenten aangeraden dat ook te doen. De schaal van de zeeslagen en de Cycloop-scène zou volgens critici het verschil maken tussen een goede en een verpletterende bioscoopervaring. Ben je meer van de televisie-epics, dan is onze recensie van Masters of the Universe ook het lezen waard.
Dit is waarom je dit weekend moet gaan kijken
Films die zowel critici als publiek zo dicht bij elkaar weten te krijgen, zijn zeldzaam. Meestal loopt de kritiekenscore uiteen met wat gewone bioscoopbezoekers ervan vinden, maar bij The Odyssey vallen die twee groepen voor het eerst in Nolans carrière bijna helemaal samen. Dat is een sterker signaal dan welke marketingcampagne dan ook.
Met een releasedatum die al even achter ons ligt, is de kans groot dat de zalen dit weekend nog vol zitten. Wacht niet te lang: dit is precies het soort film waarbij het groot doek het verschil maakt, en die ervaring krijg je thuis op de bank simpelweg niet terug.